socratesbeker 2026

LAUREAAT

De Socratesbeker 2026 is uitgereikt aan Alicja Gescinska voor haar boek Vrouwen in duistere tijden. De Socratesbeker wordt jaarlijks toegekend aan de auteur van het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek van het voorgaande jaar.

"Gescinska combineert in Vrouwen in duistere tijden een vlammende actualiteit met een doordachte, toegankelijke en noodzakelijke filosofische missie; een boek dat de lezer niet alleen iets nieuws leert, maar ook iets laat voelen: de moed om in duistere tijden een lichtje te zijn", aldus de jury.

De winnaar is op woensdagavond 8 april 2026 bekendgemaakt tijdens een publiek evenement in debatcentrum Spui25 in Amsterdam, in het kader van de Maand van de Filosofie.

Vrouwen in duistere tijden

‘Indien het kwaad intrinsiek in de mens zit, dan ook het goede. En precies daarover gaat dit boek. Het is een aanklacht tegen het kwaad en een ode aan het goede waartoe de mens in staat is.’
Alicja Gescinska neemt de lezer mee op een woelige en filosofische reis door de vorige eeuw. In tien biografische portretten laat ze zien wat de mensheid kan leren van even moedige als intelligente vrouwen: Rosa Luxemburg, Anna Achmatova, Edith Stein, Hannah Arendt, Martha Gellhorn, Simone Weil, Jeanne Hersch, Etty Hillesum, Barbara Skarga en Judith Shklar.
Met woord en daad bevochten zij de verdrukking, de ontmenselijking, de vernietigingsdrang uit hun tijd. Ze waren bakens van licht in de donkerste uren van de mensheid. Daar betaalden ze vaak een hoge prijs voor: van de dood in kampen tot een leven in ballingschap.

Alicja Gescinska

Alicja Gescinska (Warschau, 1981) is schrijver en filosoof. Haar filosofische debuut De verovering van de vrijheid (2011) oogstte alom lof en stond op de longlist voor de Socratesbeker. Met haar debuutroman Een soort van liefde (2016) won ze de Debuutprijs 2017 en werd ze genomineerd voor de Confituur Boekhandelsprijs. Haar essay Thuis in muziek. Een oefening in menselijkheid (2018) stond op de shortlist voor de Socratesbeker. Intussen komen mensen om (2019) werd bekroond met de Liberales-boekenprijs 2019. In 2020 schreef ze het essay voor de Maand van de Filosofie: Kinderen van Apate. Over leugens en waarachtigheid . In 2021 debuteerde ze als dichter met de bundel Trojaanse gedachten . Haar theatermonoloog Apate spreekt verscheen in het voorjaar van 2022, waarin zij spreekt over de leugen als deugd.

DE uitreiking

De laureaat is op woensdagavond 8 april bekendgemaakt tijdens een publiek evenement in debatcentrum Spui25 in Amsterdam. Tijdens deze feestelijke bijeenkomst zijn de vijf genomineerden voor de Socratesbeker 2026 geïnterviewd door voormalig Denker der Nederlanden Marjan Slob en is de winnaar aan het eind van de avond bekendgemaakt door juryvoorzitter en emeritus hoogleraar Paul van Tongeren. 

De livestream van de avond is terug te kijken via de website van Spui25. Alicja Gescinska is direct na bekendmaking geïnterviewd door Natasja Gibbs in de uitzending van NPO Radio 1 ‘De Rode Draad’.

Foto’s © Louise Leijten

DE JURY EN DE SHORTLIST

De onafhankelijke jury, bestaande uit Paul van Tongeren (emeritus hoogleraar Universiteit Nijmegen, voormalig Denker des Vaderlands en voorzitter van de jury), Thomas Heij (filosoof, vertaler en adjunct-hoofdredacteur van de Nederlandse Boekengids), Khadija al Mourabit (filosoof, docent, trainer en jurylid Hypatia-prijs), Sarah Vankersschaever (journalist, redacteur De Standaard), en Thomas Velvis (redacteur bij Filosofie Magazine), selecteerde het winnende werk uit een shortlist van vijf titels.

De shortlist omvatte:

René ten Bos, Het laatste woord

Alicja Gescinska, Vrouwen in duistere tijden

Victor Gijsbers, Oneindigheid

Kristien Hens, Denken met microben

Roel Meijvis, Waar verzet begint

OVER DE SOCRATESBEKER

De Socratesbeker is een initiatief van de Stichting Maand van de Filosofie en komt tot stand in samenwerking met Spui25 en met steun van Vereniging Vrienden van de ISVW. De Socratesbeker wordt jaarlijks uitgereikt in de Maand van de Filosofie, in april. De prijs onderstreept het belang van filosofische reflectie en stimuleert het publieke debat over maatschappelijke vraagstukken.

De Socratesbeker is een initiatief van Stichting Maand van de Filosofie en komt tot stand in samenwerking met Spui25, en met steun van Vereniging Vrienden van de ISVW.